Ludobójstwo na Wo造niu

Notatka "Wypadek na Wo造niu w powiecie w這dzimierskim" z 21IX 1943 r.
z opisami pojedynczych wypadków mordów ukrai雟kich na ludno軼i polskiej w okr璕u W這dzimierz (AAN, AK, sygn. 203 / XV / 42, k. 7-10).

Notatka "Wypadek na Wo造niu w powiecie w這dzimierskim" z 21IX 1943 r. Notatka "Wypadek na Wo造niu w powiecie w這dzimierskim" z 21IX 1943 r.
Notatka "Wypadek na Wo造niu w powiecie w這dzimierskim" z 21IX 1943 r. Notatka "Wypadek na Wo造niu w powiecie w這dzimierskim" z 21IX 1943 r.
Notatka "Wypadek na Wo造niu w powiecie w這dzimierskim" z 21IX 1943 r. Notatka "Wypadek na Wo造niu w powiecie w這dzimierskim" z 21IX 1943 r.
Notatka "Wypadek na Wo造niu w powiecie w這dzimierskim" z 21IX 1943 r.

Za pierwszy masowy mord rzezi wo造雟kiej Instytut Pami璚i Narodowej uznaje masakr w dniu 9 lutego 1943 w polskiej kolonii Paro郵a Pierwsza (gm. Antonówka, powiat sarne雟ki). Oddzia UPA Hryhorija Perehijniaka "Dowbeszki-Korobki" zamordowa tam 173 Polaków. 23 kwietnia 1943 oddzia UPA zabi oko這 600 osób w Janowej Dolinie (gm. Bere幡e, powiat kostopolski).

Równie maj nie by spokojny: oddzia造 UPA organizowa造 masowe ataki na wsie polskie i o鈔odki samoobrony na terenie ca貫go Wo造nia. 12 maja w powiecie sarne雟kim spalono wsie: Mg造, Konstantynówk, Osty, Ubere. 24 maja we wsi Niemodlin w pow. kostopolskim zamordowano 170 osób. W nocy z 24 na 25 maja 1943 spalono wszystkie dwory i folwarki w powiecie w這dzimierskim. 28 maja 600 osobowy oddzia UPA spali wie Staryki i wymordowa wszystkich jej mieszka鎍ów. Do lipca 1943 w powiecie horochowskim dokonano napadów na 23 wsie polskie, w powiecie dubie雟kim – na 15, w powiecie w這dzimierskim – na 28 wsi.

Fala napadów rozpocz皻a na wschodzie Wo造nia przesuwa豉 si systematycznie w kierunku zachodnim. Eksterminacja ludno軼i polskiej rozpocz皻a w powiatach sarne雟kim, kostopolskim, rówie雟kim i zdo豚unowskim w czerwcu 1943 rozszerzy豉 si na powiaty dubie雟ki i 逝cki, w lipcu obj窸a powiaty horochowski, kowelski i w這dzimierski, a w sierpniu tak瞠 powiat lubomelski. Najwi璚ej mordów dokonano jednak latem 1943. Mordy niejednokrotnie mia造 miejsce w niedziele. Ukrai鎍y wykorzystywali fakt, 瞠 ludno嗆 polska gromadzi豉 si podczas mszy w ko軼io豉ch, wi璚 cz瘰to ko軼io造 by造 otaczane, a wierni przed 鄉ierci niejednokrotnie torturowani w okrutny sposób (np. przecinanie ludzi na pó pi陰 do drewna, wy逝pywanie oczu, palenie 篡wcem).

Na 15 lipca (maj帷 b喚dne informacje, 瞠 antypolska akcja zaplanowana jest na 20 lipca) Armia Krajowa zaplanowa豉 przeprowadzenie antyukrai雟kiej akcji, polegaj帷ej na likwidacji aktywistów OUN-B, a maj帷ej udaremni akcj ukrai雟k. Ca趾owitym zaskoczeniem by這 wcze郾iejsze rozpocz璚ie akcji przez Ukrai鎍ów.

O 鈍icie (godzina 3.00 nad ranem) 11 lipca 1943 oddzia造 UPA dokona造 skoordynowanego ataku na osiemdziesi徠 polskich miejscowo軼i w trzech powiatach: kowelskim, horochowskim i w這dzimierskim pod has貫m 妃ier Lachom. Po otoczeniu wsi, by uniemo磧iwi mieszka鎍om ucieczk, dosz這 do nieludzkich rzezi i zniszczenia. Ludno嗆 polska gin窸a od kul, siekier, wide, kos, pi, no篡, m這tków i innych narz璠zi zbrodni. Polskie wsie po wymordowaniu ludno軼i by造 palone, by uniemo磧iwi ponowne osiedlenie. By豉 to akcja dobrze przygotowana i zaplanowana. Na przyk豉d, akcj w pow. w這dzimierskim poprzedzi豉 koncentracja oddziaów UPA w lasach zawidowskich (na zachód od Porycka), w rejonie Marysin Dolinka, Lachów oraz w rejonie Zd瘸ry, Litowie, Grzybowica. Na cztery dni przed rozpocz璚iem akcji we wsiach ukrai雟kich odby造 si spotkania, na których u鈍iadamiano miejscow ludno嗆 o konieczno軼i wymordowania wszystkich Polaków. Rze rozpocz窸a si oko這 godz. 3 rano 11 lipca 1943 od polskiej wsi Gurów, obejmuj帷 swoim zasi璕iem: Gurów Wielki, Gurów Ma造, Wygrank, Zd瘸ry, Zab這熯e - S康ow, Nowiny, Zagaj, Poryck, Ole, Orzeszyn, Romanówk, Lachów, Swojczów, Gucin i inne. We wsi Gurów na 480 Polaków ocala這 tylko 70 osób; w kolonii Orzeszyn na ogóln liczb 340 mieszka鎍ów zgin窸o 270 Polaków; we wsi S康owa spo鈔ód 600 Polaków tylko 20 uda這 si uj嗆 z 篡ciem, w kolonii Zagaje na 350 Polaków uratowa這 si tylko kilkunastu.

Równie tego dnia rano 20-osobowa grupa napastników wesz豉 w czasie mszy 鈍. do ko軼io豉 w Porycku, gdzie w ci庵u trzydziestu minut zabito ok. 100 ludzi, w鈔ód których by造 dzieci, kobiety i starcy. Bandyci wymordowali wówczas wszystkich (ok. 200) Polaków mieszkaj帷ych w Porycku. Zabójstw dokonywano z wielkim okrucie雟twem. Wsie i osady polskie ograbiono i spalono. Po dokonanych masakrach do wsi na furmankach wje盥瘸li ch這pi z s御iednich wsi ukrai雟kich, zabieraj帷 ca貫 mienie pozosta貫 po zamordowanych Polakach. Gówna akcja trwa豉 do 16 lipca 1943. W ca造m za lipcu 1943 ofiar napadów pad這 co najmniej 530 polskich wsi i osad. Wymordowano wówczas siedemna軼ie tysi璚y Polaków, co stanowi這 kulminacj czystki etnicznej na Wo造niu.

29 sierpnia UPA przeprowadzi豉 akcj we wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka w powiecie lubomelskim. Zabito wszystkich Polaków, spalono wszystkie budynki, zrabowano mienie i zwierz皻a gospodarskie. W wyniku tej akcji we wsi Wola Ostrowiecka zgin窸o 529 osób, w tym 220 dzieci w wieku do 14 lat, a we wsi Ostrówki zamordowano 438 osób, w tym 246 dzieci do lat 14

W drugiej po這wie 1943 UPA przeprowadzi這 akcj podzia逝 mi璠zy ch這pów ukrai雟kich ziem pozosta造ch po zniszczonych osadach polskich i ziem folwarków znacjonalizowanych przez w豉dze sowieckie po 1939, za od czerwca 1941 pozostaj帷ych pod zarz康em niemieckim.

W okresie 鈍i徠 Bo瞠go Narodzenia 1943 na terenach ca貫go Wo造nia nast徙i豉 nowa fala zbrojnych antypolskich akcji nacjonalistów ukrai雟kich. Grupy UPA, wspomagane przez miejscow ludno嗆 ukrai雟k, uderzy造 niespodziewanie na skupiska ludno軼i polskiej i bazy samoobrony w powiatach: rówie雟kim, 逝ckim, kowelskim i w這dzimierskim.

Wiosn 1944 oddzia造 UPA przenios造 ci篹ar swych dzia豉 na ziemi lwowsk i Podole, liczniej ni Wo造 zamieszkane przez Polaków

Bardzo trudno dzi okre郵i dok豉dnie liczb pomordowanych Polaków. Jednym z powodów jest fakt, 瞠 niektóre miejscowo軼i zosta造 zrównane z ziemi, a wszyscy ich mieszka鎍y wymordowani. Ostro積e szacunki poparte materia貫m dowodowym w postaci relacji tych, którzy prze篡li, pozwalaj okre郵i straty polskie na Wo造niu na 50-60 tys. pomordowanych w ca造m roku 1943 i pocz徠kach 1944, z czego 15 tys. do lipca 1943, za 17 tys. w lipcu 1943. Du瘸 grupa ludno軼i polskiej szuka豉 schronienia w miastach pod opiek Niemców, ok. 5-7 tys. trafi這 do partyzantki sowieckiej. ㄠczne straty ludno軼i polskiej Wo造nia obejmuj帷e zabitych, rannych, deportowanych (i zamordowanych po aresztowaniu) przez NKWD w latach 1939-1941 na Syberi i do Kazachstanu (ok. 45 tys. ludzi), zamordowanych przez NKWD w wi瞛ieniach w ㄆcku, Równem i pomniejszych w czerwcu 1941 (po agresji III Rzeszy na ZSRR - p. ks. W豉dys豉w Bukowi雟ki), wywiezionych na roboty do Niemiec (do czerwca 1943 - 25 tys. Polaków), zamordowanych w czasie pacyfikacji przez policj niemieck i uciekinierów wynios造 w okresie 1939-1945 oko這 150 tysi璚y osób. Polskie podziemie (Okr璕owy delegat rz康u) w raporcie z 7 pa寮ziernika 1943 r. (a wi璚 po najwi瘯szej fali mordów) ocenia這 liczb ludno軼i polskiej na 170 tys. skupionej w 11 miastach powiatowych oraz w 25 bazach obronnych.

Na obszarze województw lwowskiego, tarnopolskiego i stanis豉wowskiego w analogicznych napadach zgin窸o w r. 1944 ok. 30-40 tys. Polaków, w województwach poleskim i lubelskim 10-20 tys. - w sumie wraz z wo造雟kim ofiarami czystek etnicznych pad這 80 - 100 tys. osób narodowo軼i polskiej. ㄠczn liczb ofiar ukrai雟kich na tym samym terenie szacuje si na nie wi璚ej, ni 30 tys. osób, przy czym za najbardziej prawdopodobny przyjmowany jest przedzia 10-20 tys. ludzi

Za Wikipedi



Ludobójstwo na Wo造niu cz窷 1/6
Ludobójstwo na Wo造niu cz窷 2/6
Ludobójstwo na Wo造niu cz窷 3/6
Ludobójstwo na Wo造niu cz窷 4/6
Ludobójstwo na Wo造niu cz窷 5/6
Ludobójstwo na Wo造niu cz窷 6/6