Wielki Orczyk Ukraina Bol'shiye Yerchiki Velikiy Yerchik Ukraiński Komitet Narodowy

Ukraiński Komitet Narodowy

Ukraiński Komitet Narodowy - struktura ukonstytuowana 17 marca 1945 w Weimarze , uznana oficjalnie przez III Rzeszę za wyłączną suwerenną reprezentację narodu Ukrainy - z prawami eksterytorialnymi , prawem wydawania aktów i dokumentów , prawem zwierzchnictwa nad Ukraińską Armią Narodową pod sztandarem i symbolami narodowymi Ukrainy i prawem organizacji jej jednostek z indywidualnych ochotników i oddziałów ukraińskich sformowanych do tej pory po stronie niemieckiej .

Jesienią 1944 r. sytuacja militarna III Rzeszy pogorszyła się na tyle, że nawet Himmler poczuł się zmuszony do zmiany stanowiska wobec słowiańskich podludzi. W tzw. formacjach ochotniczych ( niem. Freiwillige lub Hilfswillige) u boku wojsk niemieckich służyło wówczas około 800.000 ludzi - przeważnie Rosjan , Ukraińców (ok. 200.000 ludzi . tzw. Ukraińska Armia Wyzwoleńcza (Ukrainske Vyzvolne Vijsko)) , Kozaków dońskich i kubańskich , a także innych mniejszych narodowości ( Gruzini, Azerowie, Turkmeni i.in). Kategoryczny zakaz Hitlera uniemożliwiał tworzenie z nich jednostek większych od batalionu.

Himmler , po zamachu na Hitlera . dowódca Armii Rezerwowej podjął decyzję o utworzeniu Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (ROA) w sile dwóch dywizji i zgodził się na utworzenie politycznej reprezentacji Rosji.

W konsekwencji 14 listopada 1944 r. został utworzony w Pradze Komitet Wyzwolenia Narodów Rosji ( KONR) , na którego czele stanął generał Andriej Własow. Jednocześnie Himmler wydał decyzję o uwolnieniu z obozu w Sachsenhausen internowanych tam ukraińskich działaczy nacjonalistycznych . Stepana Bandery, Jarosława Stećki, Andrija Melnyka , Tarasa Bulby - Borowca, licząc na ich współpracę w stworzeniu ukraińskich jednostek wojskowych.

Przebywający w Berlinie prezydent Ukraińskiej Republiki Ludowej na emigracji Andrij Liwicki postanowił wykorzystać krytyczną sytuację III Rzeszy dla wymuszenia niemieckiej akceptacji dla stworzenia ukraińskiego podmiotu prawnego , któremu byłyby podporządkowane oddziały wojskowe złożone z Ukraińców ( w pierwszym rzędzie dywizja SS-Hałyczyna ) i który byłby stroną dla władz III Rzeszy w znaczeniu prawa miedzynarodowego, a w konsekwencji również dla aliantów zachodnich .

Liwicki , reprezentujący petlurowców i inne emigracyjne ugrupowania ukraińskie ( OUN(B) ), OUN(M) , tzw. hetmańcy ( zwolennicy hetmana Pawło Skoropadskiego) kategorycznie odrzucali możliwość podporządkowania się inicjatywie Himmlera . KONR. Mieli oparcie w resztkach opozycji antyhitlerowskiej w Wehrmachcie pozostałych po czystce po zamachu na Hitlera ( admirał Erich Raeder) , urzędnikach Auswärtiges Amt (MSZ Niemiec - sekretarz stanu Adolf Steengracht ) i niektórych dygnitarzach NSDAP, próbujących zabezpieczyć swoje istnienie po przegranej wojnie ( Alfred Rosenberg ) .

Strona niemiecka do końca liczyła na możliwość odrębnego zawieszenia broni na froncie zachodnim i traktowała współpracę z Ukraińcami jako potencjalny atut negocjacyjny. Ukraińcy w obliczu klęski Niemiec chcieli uratować żołnierzy ukraińskich w formacjach pomocniczych ( pozbawionych ochrony prawnej) i emigrantów ukraińskich na terenie Niemiec przed wydaniem Rosji Sowieckiej, co oznaczałoby dla nich śmierć , lub praktycznie jej równoważny pobyt w obozach koncentracyjnych Gułagu. Podporządkowanie oddziałów złożonych z Ukraińców KONR . inicjatywie Własowa . Himmlera uniemożliwiało faktycznie jakikolwiek manewr polityczny wobec aliantów zachodnich.

Liwicki niezwłocznie po powołaniu KONR zwrócił się wobec powyższego do Pawło Szandruka . najwyższego rangą oficera armii Ukraińskiej Republiki Ludowej o przyjazd do Berlina i zgodę na objęcie kierownictwa niezależnego od rządu URL ciała , które przejmie władzę suwerenną nad istniejącymi jednostkami wojskowymi złożonymi z Ukraińców, podporządkowanymi dotąd bezpośrednio Niemcom. Szandruk po przybyciu do Berlina i rozmowie z Liwickim wyraził zgodę na przyjęcie na siebie odpowiedzialności za żołnierzy ukraińskich i rozpoczął negocjacje zarówno z Niemcami . co do statusu prawnego i faktycznego Ukraińskiego Komitetu Narodowego i warunków jego powołania, jak i z działaczami ukraińskich ugrupowań politycznych ( Stepan Bandera, Andrij Melnyk , Pawło Skoropadski, Włodzimierz Kubijowicz i in. ) co do formuły organizacyjnej i politycznej Komitetu. Szandruk zażądał ( i uzyskał) od partnerów ukraińskich wyłączności na prowadzenie rokowań z Niemcami i powstrzymania się przez polityków ukraińskich od jakichkolwiek samodzielnych działań , czy oświadczeń, które mogłyby być interpretowane przez aliantów zachodnich jako kolaboracja z III Rzeszą.

Wobec strony niemieckiej Szandruk sformułował kategoryczne żądanie, że ewentualny Ukraiński Komitet Narodowy nie będzie częścią Komitetu Wyzwolenia Narodów Rosji pod przewodnictwem Andrieja Własowa , ale suwerenną ukraińską reprezentacją i nie może być mowy o jakimkolwiek , nawet symbolicznym zwierzchnictwie KONR i Własowa nad UKN i armią ukraińską mającą mu podlegać. Wobec twardego stanowiska Szandruka rozmowy ukraińsko . niemieckie do końca lutego 1945 r. znalazły się w impasie.

Ukraińskie ugrupowania polityczne na emigracji ( petlurowcy . Andrij Liwicki, OUN (B) . Stepan Bandera , OUN (M) . Andrij Melnyk i hetmańcy . gen. Pawło Skoropadski) omawiały tymczasem formułę organizacyjną Komitetu. W grudniu 1944 r. , gdy rozpoczęły się konsultacje w tym zakresie trwała ostatnia ofensywa niemiecka na froncie zachodnim - w Ardenach. Jej celem politycznym było doprowadzenie przez III Rzeszę do separatystycznego zawieszenia broni na froncie zachodnim , po zadaniu aliantom zachodnim dotkliwych strat ludzkich. Politycy ukraińscy rozważali wówczas bezpośredni udział swych ugrupowań w Komitecie . namiastce rządu Ukrainy, który byłby partnerem negocjacyjnym w przypadku separatystycznego zawieszenia broni na Zachodzie .

Wobec załamania się pod koniec grudnia 1944 ofensywy niemieckiej w Ardenach, rozpoczęcia 12 stycznia 1945 zimowej ofensywy Armii Czerwonej, która doprowadziła do załamania niemieckiego frontu wschodniego i dotarcia Armii Czerwonej do Kostrzyna nad Odrą (i utworzenia przyczółku na zachodnim brzegu Odry w odległości 80 km od Berlina) , ostateczna i totalna klęska III Rzeszy była już nieunikniona i oczywista dla wszystkich. W takiej sytuacji stronnictwa ukraińskie zdecydowały wykorzystać negocjacje z Niemcami w sprawie utworzenia UKN wyłącznie jako instrument ratowania żołnierzy ukraińskich. Ostatecznie formułę Ukraińskiego Komitetu Narodowego zaproponowano bez udziału emigracyjnych ukraińskich stronnictw politycznych . na zasadzie terytorialnej ( stara emigracja, Galicja, Ukraina sowiecka, nowa emigracja) jako reprezentację społeczności ukraińskiej . faktycznie jako prawną protezę dla przejęcia dowództwa nad oddziałami ukraińskimi przez generała Szandruka i uwolnienie ich od zwierzchnictwa prawnego i decyzyjnego III Rzeszy . Nieprzejednane stanowisko negocjacyjne Niemców w okresie grudzień 1944 . luty 1945 umożliwiło w ten sposób uzyskanie przez Ukraińców koncesji politycznych bez zaciągania własnych zobowiązań politycznych wobec III Rzeszy.